Trọn bộ bài đọc tamquansat.com dành cho quý anh/chị không có thời gian đọc
Chúng ta có từng trăn trở khi nghe câu hát: “Ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ sẽ dành phần ai?”
Để một xã hội vận hành bình ổn, bắt buộc phải có sự phân chia lao động phù hợp. Những người lao động tay chân, dùng sức mình để đổi lấy thù lao — dù là anh tài xế, cô tiểu thương, chú thợ xây hay người công nhân vệ sinh — trong mắt tôi họ chính là “những người hùng thầm lặng”. Họ là lực lượng nòng cốt tạo ra của cải vật chất thực tế. Nhưng tại sao phần nhiều họ luôn bị ngầm xem thường là “tầng lớp đáy”?
Trước khi đi tìm câu trả lời, tôi xin gợi ý vài điểm để chúng ta cùng cân nhắc:
- Mỗi người một nhiệm vụ: Xã hội như một cơ thể sống. Có người làm bộ não điều khiển, nhưng cũng phải có người làm đôi tay thực thi. Hãy nhìn ra biên cương xa xôi, nơi những người lính đang ngày đêm chịu đựng sương gió để giữ gìn bờ cõi. Nếu không có sự hy sinh thầm lặng đó của họ, liệu chúng ta có thể ngồi đây để bàn chuyện kinh doanh hay học thuật? Đó chính là sự phân chia nhiệm vụ thiêng liêng để tạo nên sự bình yên chung.
- Ổn định xã hội là bài toán cộng sinh: Sự thiếu hụt lao động ở các ngành then chốt như nông nghiệp, sản xuất, xây dựng… là một lỗ hổng vĩ mô báo động. Nếu ai cũng chọn làm chủ, bộ máy xã hội sẽ chỉ có vô lăng mà không có bánh xe để lăn bánh.
Một câu nói bên cột đèn đỏ – Một tương lai báo động
Đang dừng đèn đỏ giữa cái nắng gắt khi đi giao cuốc đồ ăn cho khách, tôi vô tình nghe một chị trung niên chỉ tay về phía mình và dạy con: “Nhỏ không lo học, mai mốt làm cu-li, chạy xe ôm, giao hàng cực khổ như chú này nha con!”
Tôi bỗng giật mình. Không phải vì tự ái cá nhân, mà vì thấy đâu đó hình ảnh đất nước trong tương lai qua lời dạy ấy. Tôi đã cố gắng bình tâm để tìm lấy một “điểm cộng” nào đó trong cách giáo dục này — có chăng là muốn con có động lực tiến thân? Nhưng nhìn đi nhìn lại, tôi chỉ thấy một sự nguy hại đáng sợ. Trong tâm thức non nớt của trẻ thơ, hình ảnh người lao động chân tay bỗng chốc bị đóng khung thành cái “tấm gương xấu” của sự thất bại. Vô hình trung, chúng ta đã dạy con cháu mình cách “tổn đức, mất phước” ngay từ nhỏ bằng sự ngạo mạn và thiếu thấu cảm với đồng loại.
Khi “Hình mẫu thành công” bị đặt sai chỗ
Tại sao chúng ta lại thấy nhiều gương mặt từng được coi là “tinh hoa” lại sa chân vào những đại án chấn động?
Nếu quan sát dưới góc độ tâm lý giáo dục, ta sẽ thấy một sợi dây liên kết vô hình từ thuở thiếu thời. Khi trẻ em được nuôi dạy trong sự nuông chiều và gieo rắc những khái niệm sai lệch về thành công — rằng thành công là phải có địa vị cao sang, phải được kẻ đưa người rước — thì “cái Ngã” trong các em cũng phình to theo năm tháng.
Đến khi trưởng thành, những “đứa trẻ” ấy không còn làm việc vì sự phụng sự, mà làm việc để bảo vệ cái danh xưng “Sếp”, “Chủ” hào nhoáng. Chính nỗi sợ bị tước bỏ cái vỏ bọc ảo ấy, sợ cảm giác “thua chị kém em”, đã đẩy họ vào những quyết định sai trái, lừa đảo để duy trì sự thượng đẳng giả tạo. Để rồi cuối cùng, họ phải đối mặt với vòng lao lý.
Sự nguy hại lớn nhất nằm ở chỗ họ chưa từng được rèn luyện một cái Thân khắc khổ và một cái Tâm khiêm hạ. Vì thiếu đi sự kham nhẫn thực tế, khi biến cố ập đến, họ hoàn toàn sụp đổ và không đủ bản lĩnh để chấp nhận sự thật. Với một tâm thức đầy rẫy sự phân biệt sang – hèn, việc phải bước xuống lao động chân tay đối với họ là một nỗi “nhục nhã” không thể đối diện, thay vì nhìn nhận đó là một cơ hội để làm lại từ đầu.
Nhìn thấy “Vĩ Mô” và “Ơn đồng loại”
Ngành tài xế công nghệ hay giao hàng thực chất là một hình ảnh đại diện cho mọi lĩnh vực lao động trực tiếp. Mỗi cuốc xe, mỗi món hàng, mỗi viên gạch được đặt xuống đều là một “trạm dừng của dòng tiền”:
- Nó nuôi sống các doanh nghiệp năng lượng, vận tải, hạ tầng công nghệ.
- Nó tạo ra công việc cho khối dịch vụ sửa chữa, sản xuất linh kiện.
- Phía sau mỗi người lao động là hàng triệu gia đình được nuôi sống, dòng tiền tiếp tục len lỏi trong các sạp rau, trường học… và nuôi dưỡng kinh tế địa phương.
Thiên nhiên vốn dĩ ưu ái tất cả chúng ta một cách bình đẳng. Ánh mặt trời tỏa rạng cho cả bậc vương giả lẫn người lao công; bầu không khí không phân biệt ai để ban tặng hơi thở. Thiên nhiên không chia “sang – hèn”, vậy tại sao con người lại tự tạo ra rào cản phân biệt đối xử? Đây chính là “Ơn đồng loại” – chúng ta sống được là nhờ sự đóng góp thầm lặng của muôn người xung quanh.
Pháp “Kham nhẫn” và sự thông minh trong chọn nghề
Người lao động chân tay đang nắm giữ một “chìa khóa” mà đôi khi họ không tự nhận ra: Năng lực Kham nhẫn. Nhìn về các bậc vĩ nhân xuất thế gian, trước khi đạt đến sự minh triết tối thượng, các Ngài đều tự nguyện trải qua quá trình đào luyện thân xác và ý chí cực kỳ khắc nghiệt. Việc chịu đựng nắng mưa, đói khát và sự coi thường của thế gian mà tâm vẫn bình thản chính là một “Pháp” tu tập cực sâu. Người lao động chân chính dù bôn ba vì chén cơm, nhưng nếu biết giữ tâm không oán hận, họ đang đi trên chính con đường rèn luyện bản lĩnh của những bậc tiền nhân.
Hơn thế nữa, có một sự “thông minh kín đáo” khi chọn lao động lương thiện: Đó là sự lựa chọn ít vi phạm nhân quả. Khi đổi mồ hôi lấy cơm gạo sòng phẳng, bạn không phải dùng mưu hèn kế bẩn để tranh đoạt hay trục lợi trên nỗi đau của người khác. Chọn làm “người nhỏ” mà tâm an, đôi khi lại khôn ngoan hơn làm “người lớn” mà tâm bất an, nghiệp báo bủa vây.
Tầm nhìn cho lãnh đạo tương lai
Có nên chăng, lãnh đạo của tương lai phải qua quá trình rèn luyện thực tiễn các ngành nghề trong dân một cách nghiêm túc để có cái nhìn toàn diện? Chính trong cái “khổ” thực tại mới hun đúc được nghị lực giúp dân thoát khổ.
Khi một người hiểu rõ giá trị của từng giọt mồ hôi, họ sẽ biết trân quý lòng dân. Lúc đó, nạn tham nhũng hay hành sách sẽ được điều chỉnh từ gốc rễ. Chúng ta sẽ thấy những nhà lãnh đạo tận hiến, để rồi khi qua đời, gia sản họ để lại chỉ “võn vẹn mấy đồng bạc” nhưng phúc khí và di sản họ để lại cho dân tộc là vô giá. Kaka, tôi nói vui nhưng thực tế là vậy!
Lời nhắn nhủ: Tất cả chúng ta đều bình đẳng. Hãy tập nhìn vào sự thật, trân trọng ơn đồng loại và làm tốt vị trí của mình với sự chân thành nhất.
“Trong một cỗ máy, có những bánh răng mạ vàng nằm ở trung tâm, nhưng cũng có những chiếc đinh vít nhỏ xíu nằm khuất bên trong. Nếu chiếc đinh vít lỏng lẻo, cả cỗ máy triệu đô cũng sẽ dừng lại. Chúng ta không cần ai cũng phải là bánh răng vàng, chúng ta chỉ cần mỗi bộ phận đều vận hành đúng chức năng của mình với sự chân thành nhất. Đó mới là sự phát triển bền vững.”
-Tâm Quan Sát-
Pingback: Thương hiệu Việt: Khi tinh thần dân tộc bị đem làm "con tin" cho Tâm mê mờ %