Có bao giờ bạn tự hỏi, tại sao có những hàng quán lúc mới mở cửa, hai vợ chồng đồng lòng chịu thương chịu khó, khách mến, shipper thương, buôn bán vô cùng thuận lợi; nhưng chỉ một thời gian sau, khi ăn nên làm ra, tiền bạc rủng rỉnh thì tính nết đổi thay, để rồi cuối cùng lại rơi vào cảnh đổ nợ, phá sản, hoặc con cháu phá tán?
Thành công rực rỡ giai đoạn đầu rồi lại trở về con số 0 về lâu dài – đó là kịch bản nhan nhản ngoài xã hội, áp dụng cho mọi mô hình kinh doanh chứ không riêng gì hàng quán. Nguyên do sâu xa do đâu? Chúng ta có từng quán xét và chiêm nghiệm về nó? Hay tất cả cũng chỉ được đổ lỗi cho hai chữ: “hên xui”?
Thực ra, thế gian này không có gì là ngẫu nhiên. Dưới lăng kính của sự quán sát kỹ lưỡng, kết hợp giữa các quy luật thế gian và xuất thế gian, câu trả lời nằm ở sự dịch chuyển của tâm thức và cách con người đối đãi với hai tài sản lớn nhất của đời mình: Phước đức và Công đức.
Tiến trình tâm lý từ thuở hàn vi đến bẫy sâu của bản ngã
Hãy nhìn lại hành trình của một người làm kinh doanh thông qua mô hình hàng quán – hình ảnh đại diện cho muôn vàn ngành nghề ngoài xã hội.
Giai đoạn khởi nghiệp bằng tâm khiêm hạ:
Khi mới ra làm ăn, cuộc sống còn khó khăn, con người ta thường tự động đưa mình về một tần số năng lượng rất đẹp: sự khiêm hạ và lòng đồng cảm. Vì thấy mình nhỏ bé, họ sẵn sàng tiếp thu ý kiến, dễ cảm thông với mọi người, tử tế với nhân viên. Thậm chí, đồng cảm với sự vất vả của các bác tài shipper, họ sẵn sàng sắm riêng một thùng nước lọc to tướng bên hiên với cái tâm “thương người như thể thương thân”.
Chính cái năng lượng thiện lành, không chút kiêu ngạo ấy đã phát ra vũ trụ một trường tín hiệu có tần số rung động rất cao. Luật Hấp Dẫn – vốn là một mắt xích vận hành trong quy luật Nhân Quả – bắt đầu hoạt động như một chất xúc tác. Nó kết nối, thu hút những duyên lành, khách quý và cơ hội đến, giúp việc làm ăn bỗng chốc khá lên, thuận buồm xuôi gió.
Lối mòn của bản ngã (Ngã mạn):
Nếu là người có tu tuệ, họ sẽ hiểu rằng sự khá giả này ngoài nỗ lực cá nhân còn là nhờ cái gốc đạo đức ban đầu, từ đó họ càng khiêm tốn và vun bồi sự tử tế. Thành quả của họ sẽ bền vững qua nhiều thế hệ.
Nhưng thông thường, người ta lại dẫm vào lối mòn thứ hai: Cái danh (Ngã) phát sinh khi tiền bạc tìm đến.
Khi cơm áo gạo tiền không còn là gánh nặng, lòng tự tin thái quá dấy khởi. Họ cho rằng mọi thứ thật đơn giản, mặc định công thức thành công của mình là chân lý và bắt đầu khởi tâm phân biệt:
- Vẻ mặt lúc nào cũng ra dáng chủ cả, rạch ròi tôn ty.
- Xem shipper là người làm phiền, bắt đứng chực chờ ngoài nắng vì sợ ảnh hưởng mỹ quan của quán.
- Khách hàng góp ý thì sẵn sàng miễn bán vì quan niệm “vắng mợ chợ vẫn đông”.
- Nhân viên vô tình sơ suất là quát tháo, mắng nhiếc.
Tóm lại, khi Tham (tham danh, muốn được công nhận vị thế thượng đẳng) phát sinh mà thực tế không như ý, Sân (bực dọc, khó chịu) sẽ có mặt. Một khi Tham và Sân điều khiển, con người sẽ rơi vào u tối, mất đi sự minh triết (Si). Một niệm sân dấy khởi có thể đốt cháy cả rừng công đức, huống chi tâm thức lại hội đủ dày đặc cả Tam Độc thì phước báo bao nhiêu cho vừa?
Hình tượng ly nước phước đức:
Phước báo giống như chiếc ly, còn của cải, vật chất, danh lợi giống như dòng nước chứa bên trong. Nếu tâm thức thiện lành, chiếc ly sẽ ngày càng rộng mở để chứa được nhiều nước hơn. Ngược lại, nếu không chăm sóc cái tâm, để Tam Độc làm co hẹp chiếc ly lại, thì của cải đổ vào bao nhiêu cũng sẽ tràn ra ngoài, không cách nào giữ được. Tâm đến đâu thì tầm đến đó là vì vậy.
Hiệu ứng “đồng thanh tương ứng” và bẫy năng lượng của xã hội
Tại sao những luồng tư tưởng xấu ác, yêu thích hưởng thụ và tâm lý thượng đẳng lại dễ dàng dấy khởi trong tâm ta khi ta có tiền?
Vũ trụ có ba tầng trường năng lượng cơ bản, tương ứng với các cảnh giới của tâm thức: Thấp (Địa ngục, Ngạ quỷ, Súc sinh); Trung (Trời, Người, A-tu-la); và Cao (Thánh, Bồ Tát, Phật). Con người chúng ta vốn thuộc tầng năng lượng Trung. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, dòng chảy cơm áo và danh lợi khiến trạm thu phát sóng của tâm đại đa số con người rất dễ bị kéo ghì xuống tầng năng lượng thấp – nơi lòng tham, sự ích kỷ và nóng giận bao phủ dày đặc.
Nếu không có nội lực và sự đào luyện (tu tập) để giữ tâm vắng lặng, ta sẽ bị hiệu ứng “đồng thanh tương ứng” cuốn đi, tự động đồng băng với lối sống hưởng thụ, phân biệt và thượng đẳng của số đông xung quanh.
Để thấy rõ sức mạnh thao túng của trường năng lượng tiêu cực này, hãy nhìn vào thực tế:
- Tại sao người ta dễ sập bẫy đa cấp hay các dự án bất động sản ma? Nơi các sàn giao dịch luôn có một trường năng lượng tham lam dày đặt được tạo ra bởi đám đông. Họ đánh vào tâm lý “Tài, Sắc, Danh, Thực, Thùy”, dùng chiêu trò thị trường để trói buộc tâm Tham và kích hoạt tâm Sân (sợ tiếc nuối, sợ mất cơ hội). Khi Tham – Sân trỗi dậy, sự minh triết bằng con số 0, khiến ngay cả những người có tri thức, sở hữu tài sản trăm tỷ vẫn xuống tiền sai lầm.
- Ngược lại, tại sao ở các đạo tràng, chùa chiền đúng pháp, tâm ta lại bình yên? Vì nơi đó được bao bọc bởi trường năng lượng lành từ sự tu tập nghiêm túc của đại chúng. Tâm ta tự khắc được buông thư, định tĩnh và tự chuyển hóa, rời xa các niệm bất thiện.
Thói hư tật xấu và cạm bẫy vốn dĩ tồn tại như một công cụ thức tỉnh của vũ trụ. Khi chúng ta chọn đi ngược lại số đông bằng cách giảm bớt Tham – Sân – Si, tiến dần đến cái tâm tịch tịnh, đồng nghĩa với việc chúng ta đang chủ động di chuyển ra khỏi vòng xoáy chi phối đầy rủi ro của vũ trụ.
Điểm tựa vững chắc: Chuyển Phước đức thành Công đức
Để giữ chặt những gì mình đang có và phát triển nó một cách an lành, người làm kinh doanh nói riêng và người sống ở đời nói chung cần phân biệt rất rõ hai khái niệm này để tu tập cho đúng:
- Phước đức (Phước báo): Được tạo ra khi ta làm việc thiện hữu tướng như bố thí, phóng sanh, cúng dường, xây cầu, làm đường… Phước đức mang lại cho chúng ta của cải, phương tiện, điều kiện sống tốt hơn, nhưng nó có hạn kỳ. Nếu chỉ lo hưởng phước, tự mãn rồi sinh tâm kiêu ngạo, phước sẽ cạn và họa sẽ tới.
- Công đức: Không nằm ở việc cúng bao nhiêu tiền, xây bao nhiêu ngôi chùa. Công đức thuộc về tánh thấy, sinh ra khi ta vẫn làm những việc thiện sự như trên nhưng với cái tâm vô ngã, không mong cầu đền đáp, làm như một việc tự nhiên phải làm (hạnh Ba-la-mật). Công đức mang lại trí tuệ thông suốt, giúp ta nhìn thấu vạn vật để không bị Tam Độc dẫn dắt và hóa giải được các nghiệp tạo tác từ quá khứ.
Có người sẽ thắc mắc: “Tại sao có những chủ quán hách dịch, đối xử tệ với shipper và nhân viên nhưng họ vẫn giàu, quán vẫn đông?” Sòng phẳng mà nói, đó là vì cái “ly phước” từ quá khứ của họ quá lớn, dòng nước phước cũ vẫn đang đổ về. Tuy nhiên, nhân quả không bao giờ sai chạy, họ hách dịch nghĩa là họ đang đập vỡ cái ly của mình và tiêu tán phước báu rất nhanh. Khi phước cạn, đỉnh cao rơi xuống vực thẳm chỉ là chuyện sớm muộn.
Mỗi ngành nghề, mỗi xuất thân đều có một “biệt nghiệp” khác nhau. Chúng ta không bàn sâu về quá khứ, nhưng ở ngay hiện tại này: Tâm thức đối đãi với vạn vật khi đứng trên đỉnh cao chính là thước đo chính xác nhất cho tương lai của bạn.
Vun vén cái tâm, hạ bớt cái ngã, chuyển Phước thành Công đức bằng lối sống vô ngã, suy cho cùng mới là chiếc neo vững chắc nhất giữ cho con thuyền cuộc đời không bị đánh lật trước giông bão của sự thịnh suy.
Góc nhìn Tâm Quan Sát
